หยุดมอบรีโมตชีวิตให้คนอื่น: สร้างคุณค่าจากข้างในใจเราเอง

เรากำลังเป็น ‘เหยื่อทางอารมณ์’ โดยไม่รู้ตัวหรือเปล่า?

สวัสดีครับหลานๆ วัย 40+ ทุกท่าน วันนี้ลุงตี่อยากชวนมาคุยเรื่องที่ลึกซึ้งและสำคัญกับชีวิตเราทุกคนนะครับ หลายคนอาจจะรู้สึกไม่ชอบคำว่า ‘เหยื่อ’ เพราะมันฟังดูอ่อนแอ ไร้อำนาจ แต่ในบริบทของอารมณ์แล้ว มันเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้กับใครหลายคน โดยที่เราอาจไม่ทันสังเกตด้วยซ้ำไปครับ

จากประสบการณ์ที่ลุงได้เห็นผู้คนมากมาย ทั้งในแวดวงธุรกิจ การเงิน หรือแม้แต่เรื่องส่วนตัว ผมสังเกตเห็นว่าบ่อยครั้ง เรามักจะมอบ “รีโมตคอนโทรล” ของความรู้สึกและคุณค่าในตัวเราไปให้คนอื่นถือ โดยไม่รู้ตัวครับ เมื่อเราปล่อยให้คำพูด การกระทำ หรือการยอมรับจากคนภายนอก มาเป็นตัวชี้วัดว่าเรามีคุณค่าหรือไม่ เราก็กำลังตกอยู่ในสถานะที่เรียกว่า ‘เหยื่อทางอารมณ์’ นั่นเอง

ลองสังเกตสัญญาณเหล่านี้ดูนะครับว่าตรงกับตัวเราบ้างไหม:

• **ฝากความสุขไว้กับสิ่งภายนอก:** เราเชื่อว่าความสุข ความรัก หรือความรู้สึกมีคุณค่าของเราขึ้นอยู่กับการได้รับการยอมรับจากคนอื่น การมีสิ่งของบางอย่าง หรือการได้ทำกิจกรรมบางอย่างที่คนอื่นชื่นชม
• **โทษผู้อื่นสำหรับความรู้สึกของเรา:** ไม่ว่าจะเป็นความกลัว ความโกรธ ความเจ็บปวด ความเหงา หรือความผิดหวัง เรามักจะชี้ไปที่คนอื่นว่าเป็นต้นเหตุของความรู้สึกเหล่านั้น แทนที่จะสำรวจจากภายในตัวเอง
• **ให้คนอื่นมากำหนดคุณค่า:** เรายอมให้คำวิจารณ์ หรือแม้กระทั่งการละเลยของคนอื่น มาบั่นทอนความมั่นใจในตัวเอง หรือทำให้เรารู้สึกว่าเราไม่ดีพอ

เมื่อเราเลือกที่จะนิยามตัวเองจากปัจจัยภายนอก เราก็กำลังมอบอำนาจในการควบคุมชีวิตของเราให้กับผู้อื่นครับ และนั่นทำให้เรามักจะรู้สึกเหมือนถูกควบคุม หรือได้รับผลกระทบจากทางเลือกและการกระทำของพวกเขาอยู่เสมอ

ดึงอำนาจกลับมา: สร้างคุณค่าจากภายใน

ตรงกันข้าม หากเราเลือกที่จะนิยามตัวเองจากภายใน นั่นคือการเชื่อมโยงกับความเชื่อและคุณค่าส่วนตัวของเรา เราจะก้าวเข้าสู่การมีอำนาจและความรับผิดชอบส่วนบุคคลอย่างแท้จริงครับ

ลุงเชื่อว่าเมื่อเรามีความปรารถนาอย่างจริงใจที่จะเรียนรู้เกี่ยวกับคุณค่าที่แท้จริงในตัวเรา และสำรวจว่าพฤติกรรมใดที่เป็นประโยชน์สูงสุดสำหรับเราในระยะยาว เราก็จะได้รับคำตอบ คำตอบเหล่านั้นอาจจะผุดขึ้นมาในความคิดเป็นคำพูดหรือภาพ หรือเราอาจจะสัมผัสได้ผ่านความรู้สึกภายในของเราเองครับ

การสร้างคุณค่าจากภายใน ไม่ใช่การหลงตัวเอง หรือไม่สนใจผู้อื่นนะครับ แต่มันคือการเข้าใจว่าตัวเรามีคุณค่าในตัวเองโดยไม่จำเป็นต้องรอการอนุมัติจากใคร การที่เราเคารพและเห็นคุณค่าในตัวเอง จะทำให้เราสามารถปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นได้อย่างมั่นคงและเป็นธรรมชาติมากขึ้น

สองทางเลือกในการแสวงหาความสุขและความมั่นคง

ในชีวิตเรามักจะมีสองทางเลือกอยู่เสมอในการแสวงหาความสุขและความมั่นคง:

1. **พยายามค้นหาความสุข ความสงบ ความปลอดภัย ความมั่นคง ความรัก และคุณค่าในตัวเองผ่านผู้คน สิ่งของ กิจกรรม หรือสถานการณ์ภายนอก:** เมื่อเราเลือกทางนี้ เรามักจะต้องพยายามควบคุมคนอื่นให้ทำในสิ่งที่เราต้องการ หรือพยายามหาทางให้สิ่งต่างๆ เป็นไปตามที่เราหวัง และเมื่อพวกเขาไม่เป็นไปตามที่เราคาดหวัง เราก็จะรู้สึกเหมือนถูกกระทำจากทางเลือกของพวกเขา รู้สึกผิดหวัง หรือไม่มีความสุข

2. **รู้สึกถึงความสุข ความสงบ ความปลอดภัย ความมั่นคง ความรัก และคุณค่าในตัวเองผ่านการเชื่อมโยงกับความเชื่อและคุณค่าภายในของเรา:** นี่คือการดูแลตัวเองด้วยความรัก ความเข้าใจ และการเคารพในตัวเองอย่างแท้จริง และเมื่อเราเติมเต็มจากภายในได้แล้ว เราก็จะสามารถมอบความรักและความเข้าใจให้ผู้อื่นได้อย่างแท้จริงเช่นกัน โดยไม่รู้สึกว่าต้องไปเรียกร้องหรือหวังพึ่งพิงจากใคร

ลองนึกภาพง่ายๆ นะครับ เหมือนกับเราพยายามเติมน้ำใส่แก้วที่รั่วตลอดเวลา นั่นคือการพึ่งพิงสิ่งภายนอก แต่ถ้าเราซ่อมรอยรั่วที่แก้วก่อน (คือการสร้างคุณค่าจากภายใน) น้ำที่เติมเข้ามาก็จะอยู่กับเราได้อย่างเต็มที่และมั่นคงกว่า

บทเรียนจากสถานการณ์จริงและการสร้างขอบเขต

มีหลายครั้งที่ลุงเห็นคนทำงานหรือแม้แต่คู่ชีวิต ต้องทนอยู่กับสถานการณ์ที่บั่นทอนจิตใจ เพียงเพราะกลัวว่าจะไม่ได้รับการยอมรับ หรือกลัวว่าจะถูกทอดทิ้ง

ยกตัวอย่างเช่น คุณมาลีที่ทำงานหนักเกินไป ยอมรับงานของเพื่อนร่วมงานมาทำเสมอ ทั้งที่ตัวเองก็มีงานล้นมือ เพียงเพราะกลัวว่าถ้าปฏิเสธ เพื่อนร่วมงานจะไม่ชอบเธอ หรือหัวหน้าจะไม่เห็นคุณค่าในตัวเธอ เธอรู้สึกว่าต้องพิสูจน์ตัวเองตลอดเวลา เพื่อให้คนอื่นยอมรับและชื่นชม

เมื่อคุณมาลีรู้สึกเหนื่อยล้า ไม่มีความสุข เธอจะโทษว่างานเยอะ โทษว่าเพื่อนร่วมงานเอาเปรียบ แต่ลึกๆ แล้ว เธอเองที่มอบอำนาจให้คนอื่นมาควบคุมความรู้สึกของเธอ ด้วยการพยายามทำทุกอย่างเพื่อให้ได้รับการยอมรับ

หากคุณมาลีตระหนักถึงคุณค่าในตัวเอง เธอจะกล้าที่จะกำหนดขอบเขต เธอจะปฏิเสธงานที่เกินกำลังอย่างสุภาพและมีเหตุผล เธอจะรู้ว่าคุณค่าของเธอไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนงานที่เธอทำได้ หรือการที่คนอื่นจะชอบหรือไม่ชอบเธอ แต่ขึ้นอยู่กับความสามารถ ความรับผิดชอบ และความเคารพในตัวเองของเธอเอง

การกำหนดขอบเขต (Boundary) เป็นสิ่งสำคัญมากครับ มันคือการบอกกับคนอื่นและกับตัวเองว่า อะไรคือสิ่งที่เรายอมรับได้ และอะไรคือสิ่งที่เราไม่ยอมรับ มันคือการปกป้องพื้นที่ทางอารมณ์ของเราเอง และแสดงให้เห็นว่าเราให้เกียรติและเห็นคุณค่าในตัวเองครับ

ก้าวออกจากบทบาทเหยื่อ สู่ชีวิตที่เป็นของเรา

การรับผิดชอบต่อความรู้สึกมีคุณค่าและความรักในตัวเองของเราเอง ผ่านการพัฒนาความเชื่อและความเข้าใจภายในของเรา แทนที่จะมอบหน้าที่นั้นให้กับผู้อื่น จะช่วยให้เราก้าวพ้นจากการเป็นเหยื่อและกลับมามีอำนาจในตัวเองอีกครั้งครับ

ชีวิตของเราเป็นของเราเอง เรามีสิทธิ์ที่จะเลือกที่จะเป็นผู้กำหนดทิศทางของความรู้สึกและคุณค่าในตัวเรา ไม่ใช่ปล่อยให้ใครมาถือรีโมตนั้นไว้

หากหลานๆ รู้สึกว่าตัวเองกำลังเผชิญกับสถานการณ์คล้ายๆ กันนี้ การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยา หรือนักบำบัด ก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่จะช่วยให้คุณเข้าใจและจัดการกับอารมณ์เหล่านี้ได้อย่างถูกวิธีนะครับ ขอให้ทุกคนมีความสุขกับชีวิตที่เลือกเองนะครับ