
ลูกค้ารายใหญ่ขอเครดิตยาว ควรรับดีไหม
ลูกค้ารายใหญ่ขอเครดิตเทอมยาว 60 หรือ 90 วัน ควรรับไหม และวิธีรับมืออย่างปลอดภัย
ลูกค้ารายใหญ่โทรมาบอกว่าพร้อมสั่งซื้อเป็นล็อตใหญ่ทุกเดือน แต่ขอเครดิตเก้าสิบวัน ยอดนี้เท่ากับสองเท่าของลูกค้าทั้งหมดที่คุณมีอยู่ ใจหนึ่งอยากรับ อีกใจหนึ่งนึกถึงเงินเดือนพนักงานที่ต้องจ่ายทุกสิ้นเดือน
ช่วงวิกฤตปี 2540 ผมเป็นผู้บริหารบริษัทเงินทุน และเห็นชัดว่ากิจการที่กำไรดีบนกระดาษแต่เงินสดขาดมือ ล้มได้เร็วกว่ากิจการที่กำไรน้อยแต่มีเงินสดหมุนเสมอ
ต้นเหตุที่มักซ่อนอยู่
อาการที่เห็นคือ "ลูกค้าขอเครดิตยาว" ต้นเหตุจริงมักอยู่สามเรื่อง
กำไรกับเงินสดไม่ใช่เรื่องเดียวกัน ขายวันนี้ใบกำกับภาษีออกแล้ว บัญชีบอกว่ามีกำไร แต่เงินจริงยังไม่เข้าจนกว่าจะครบกำหนด ระหว่างนั้นเราต้องซื้อวัตถุดิบ จ่ายค่าแรง จ่ายค่าเช่า ด้วยเงินของเราเองหรือเงินกู้ ซึ่งมีต้นทุน
เครดิตเป็นส่วนลดอีกรูปแบบหนึ่ง หลายคนมองเครดิตเป็นเรื่องมารยาททางการค้า ทั้งที่การให้เวลาจ่ายนานขึ้นคือการลดราคาโดยไม่บอกตรง ๆ ลูกค้ารายใหญ่ต่อรองได้ทั้งราคาและเครดิตพร้อมกัน เราจึงต้องคิดสองอย่างรวมกัน
ยิ่งพึ่งรายเดียว อำนาจต่อรองยิ่งหาย ถ้าสัดส่วนยอดขายเกือบครึ่งมาจากลูกค้ารายเดียว เมื่อเขาขอขยายเครดิตอีก เราปฏิเสธไม่ได้ง่าย ๆ เพราะถ้าเขาหยุดซื้อ กิจการสะเทือนทันที
ตัวอย่างสมมติให้เห็นภาพ สมมติขายให้ลูกค้ารายนี้เดือนละหนึ่งล้านบาท เครดิตเก้าสิบวัน เงินที่ติดอยู่ในลูกหนี้ตลอดเวลาจะราวสามล้านบาท ถ้าต้นทุนเงินกู้ของเราสมมติว่าเจ็ดเปอร์เซ็นต์ต่อปี ต้นทุนส่วนนี้ตกเดือนละประมาณหนึ่งหมื่นเจ็ดพันห้าร้อยบาท ถ้ากำไรสุทธิของงานนี้สมมติแปดเปอร์เซ็นต์ หรือแปดหมื่นบาทต่อเดือน ต้นทุนเงินที่จมกินไปเกินหนึ่งในห้าแล้ว ยังไม่นับความเสี่ยงที่ลูกค้าจ่ายช้ากว่ากำหนด ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวเลขสมมติ ของจริงของแต่ละกิจการต้องคำนวณใหม่
ทางเลือกที่มี
ทางที่ 1 รับตามที่ขอ แต่ชดเชยด้วยราคา
เครดิตยาวก็ได้ แต่ราคาต้องสะท้อนต้นทุนเงินที่จมไว้ด้วย หรือเสนอส่วนลดให้ถ้าจ่ายเร็วกว่ากำหนด เช่น ลดเล็กน้อยถ้าชำระภายในสามสิบวัน
ได้ ได้ลูกค้ารายใหญ่ ยอดขายมั่นคง และกำไรไม่ถูกกินเงียบ ๆ เสีย ลูกค้าอาจต่อรองจนข้อเสนอเหลือน้อยกว่าที่ตั้งใจ และเรายังต้องมีเงินทุนหมุนเวียนพอรองรับ เหมาะกับ กิจการที่มีกำไรขั้นต้นสูงพอ และมีสภาพคล่องหนาพอจะรอเก้าสิบวัน
ทางที่ 2 รับแบบมีเงื่อนไข
กำหนดวงเงินสูงสุดที่ค้างได้ ขอมัดจำส่วนหนึ่ง แบ่งส่งเป็นงวด หรือหยุดส่งเมื่อยอดค้างชำระเกินเพดาน อาจใช้เครื่องมือการเงินช่วยด้วย เช่น ขายลูกหนี้ให้สถาบันการเงิน หรือขอสินเชื่อวงเงินหมุนเวียน ซึ่งมีค่าใช้จ่ายและเงื่อนไขของมัน ควรเทียบหลายแหล่งก่อนตัดสินใจ
ได้ ควบคุมความเสี่ยงได้ชัด ไม่ต้องวางเงินทั้งกิจการบนลูกค้ารายเดียว เสีย ลูกค้าอาจรู้สึกว่าเราไม่ไว้ใจ ต้องมีคนติดตามหนี้อย่างต่อเนื่อง เหมาะกับ กิจการขนาดกลางที่อยากได้ลูกค้ารายนี้ แต่ไม่อยากให้สะเทือนหากเขาจ่ายช้า
ทางที่ 3 ปฏิเสธหรือเสนอเทอมสั้นลง
ยืนที่เครดิตเดิม หรือเสนอเทอมสั้นลงแลกกับราคาที่ดีกว่า ยอมไม่ได้ลูกค้ารายนี้ถ้าเขาไม่ยอม
ได้ เงินสดปลอดภัย กิจการไม่ผูกชะตากับใคร เสีย พลาดโอกาสขยายยอดขายก้อนใหญ่ และอาจเสียลูกค้าให้คู่แข่งที่ยอมให้เครดิต เหมาะกับ กิจการเล็กที่เงินสดบางอยู่แล้ว หรือกิจการที่เคยโดนลูกหนี้จ่ายช้ามาก่อน
ทางไหนก็ได้ทั้งนั้นถ้าคำนวณแล้ว สิ่งที่ผมไม่แนะนำคือการตอบรับเพราะกลัวเสียลูกค้า โดยไม่ได้นั่งคิดตัวเลขสักรอบ
มีมุมมองหนึ่งที่ผมอยากให้ลองใช้ คือมองเครดิตที่ให้ลูกค้าเหมือนเงินกู้ที่เราปล่อยให้เขา ถ้าลูกค้ารายนี้มาขอกู้เงินจากเราจำนวนสามล้านบาทเป็นเวลาสามเดือน เราจะให้ไหม เราจะคิดดอกเบี้ยเท่าไร เราจะขอหลักประกันอะไร เมื่อเปลี่ยนมุมมองแบบนี้ หลายคนจะเห็นว่าเรื่องที่ตัวเองเคยรับปากง่าย ๆ จริงแล้วคือการตัดสินใจทางการเงินที่ใหญ่มาก
คำถามที่ควรถามตัวเองก่อนตัดสินใจ
- ถ้ารับเครดิตนี้ เงินสดที่ต้องสำรองเพื่อรอเก็บเงินคือเท่าไร และเรามีพอโดยไม่ต้องกู้เพิ่มหรือไม่
- ลูกค้ารายนี้จ่ายตรงเวลาแค่ไหนในอดีต มีประวัติหรือข้อมูลอะไรที่ตรวจสอบได้บ้าง
- ถ้าเขาจ่ายช้าสามสิบวันหรือหกสิบวัน กิจการยังอยู่ได้ไหม
- ถ้าลูกค้ารายนี้หยุดซื้อ ยอดขายเราหายไปกี่เปอร์เซ็นต์ และเรารับมือได้หรือไม่
- เรากำลังรับเครดิตเพราะกำไรคุ้ม หรือรับเพราะกลัวเสียหน้า
วิธีตั้งเงื่อนไขโดยไม่ให้ลูกค้ารู้สึกว่าถูกจับผิด
ลูกค้ารายใหญ่เจอการต่อรองเรื่องเครดิตมาหลายรอบ เขาไม่ได้ถือสาถ้าเงื่อนไขมีเหตุผลและพูดอย่างมืออาชีพ สิ่งที่ผมเห็นว่าควรทำคือพูดเรื่องตัวเลข ไม่พูดเรื่องความไว้ใจ ใช้ประโยคแบบ "เงินทุนหมุนเวียนของเราต้องรองรับยอดค้างได้ไม่เกินระดับหนึ่ง" แทน "เราไม่แน่ใจว่าคุณจะจ่ายไหม"
ถ้าตกลงให้เครดิตแล้ว ควรเขียนลงสัญญาหรือใบสั่งซื้อให้ชัด วันครบกำหนดคือวันไหน หากชำระช้ามีผลอะไร และใครเป็นผู้ติดต่อเรื่องการเก็บเงินฝั่งลูกค้า อย่าปล่อยให้เป็นคำพูดตอนโทรศัพท์
เรื่องที่คนมักพลาดคือไม่มีใครติดตามหนี้อย่างสม่ำเสมอ ตั้งคนหนึ่งคนให้ดูยอดค้างทุกสัปดาห์ และติดต่อก่อนวันครบกำหนดสักสองสามวัน การเตือนล่วงหน้าแบบสุภาพได้ผลดีกว่าการตามทวงหลังเลยกำหนดไปแล้ว
สุดท้าย อย่าลืมกำหนดเพดานของตัวเองว่าลูกค้ารายเดียวควรมีสัดส่วนของยอดขายได้มากที่สุดเท่าไร เมื่อชนเพดานนั้น ให้หยุดรับเพิ่มและหาลูกค้ารายอื่นมาถ่วง ตัวเลขที่เหมาะสมขึ้นกับกิจการของคุณ แต่การมีเพดานก่อนเริ่มช่วยให้ตัดสินใจโดยไม่ต้องใช้อารมณ์ตอนถูกกดดัน
สิ่งที่ควรทำก่อนตอบกลับ
ขอเวลาลูกค้าสองสามวัน บอกตรง ๆ ว่าต้องคำนวณเงินทุนหมุนเวียนก่อน ลูกค้ารายใหญ่ที่ทำธุรกิจจริงเข้าใจเรื่องนี้ การตอบรับทันทีโดยไม่คิดมักทำให้เขาเห็นว่าเรายังต่อรองได้อีก
เรื่องสัญญาและข้อกฎหมายเกี่ยวกับการติดตามหนี้ ควรปรึกษานักกฎหมายหรือนักบัญชีของคุณประกอบด้วย ผมให้กรอบการคิดได้ แต่รายละเอียดเฉพาะกิจการต้องมีผู้เชี่ยวชาญด้านนั้นยืนยัน
อีกข้อที่อยากย้ำคือ การปฏิเสธเครดิตยาวไม่ได้แปลว่าต้องเสียลูกค้า ลูกค้ารายใหญ่หลายรายเปิดให้เจรจา เพราะเขาเองก็มีฝ่ายจัดซื้อที่ต้องการซัพพลายเออร์ที่มั่นคง ซัพพลายเออร์ที่เงินสดล้มเหลวกลางทางเป็นความเสี่ยงของเขาด้วย การอธิบายด้วยตัวเลขและเหตุผลอย่างตรงไปตรงมาจึงมักได้ผลดีกว่าการยอมรับแล้วค่อยมาเดือดร้อนทีหลัง
ถ้าสุดท้ายตกลงรับเครดิตยาว ให้ตั้งวันทบทวนไว้ล่วงหน้า เช่น ทุกหกเดือน ดูว่าลูกค้าจ่ายตรงเวลาแค่ไหน ยอดค้างเป็นอย่างไร และเงื่อนไขยังเหมาะอยู่หรือไม่ อย่าปล่อยให้เงื่อนไขที่ตกลงตอนต้นกลายเป็นสิทธิ์ถาวรโดยไม่มีใครทบทวน
ถ้าโจทย์ของคุณซับซ้อนกว่านี้ เล่าให้ผมฟังได้ที่ loongtiti.com/consult คุยครั้งแรก 30 นาทีไม่มีค่าใช้จ่าย
คำถามที่พบบ่อย
ให้เครดิตลูกค้ารายใหญ่ยาว มีความเสี่ยงอะไรบ้าง
ความเสี่ยงหลักคือเงินสดขาดมือระหว่างรอเก็บเงิน ต้นทุนเงินกู้ที่เพิ่มขึ้น และความเสี่ยงที่ลูกค้าจ่ายช้าหรือไม่จ่าย ถ้าลูกค้ารายนี้มียอดสูงมากเมื่อเทียบกับยอดรวม กิจการจะพึ่งรายเดียวและต่อรองได้ยากขึ้น
ควรคิดต้นทุนของเครดิตอย่างไร
ดูจากยอดขายต่อเดือนคูณจำนวนเดือนของเครดิต จะได้ยอดเงินที่ติดอยู่ในลูกหนี้ จากนั้นคูณด้วยต้นทุนเงินของกิจการ แล้วเทียบกับกำไรที่ได้จากงานนี้ ถ้าต้นทุนเงินกินกำไรเกือบหมด แสดงว่าไม่คุ้ม
มีวิธีรับเครดิตยาวโดยไม่เสี่ยงเกินไปไหม
มีหลายแนวทาง เช่น กำหนดวงเงินค้างสูงสุด ขอมัดจำ แบ่งส่งเป็นงวด ให้ส่วนลดเมื่อจ่ายเร็ว หรือใช้เครื่องมือทางการเงินอย่างขายลูกหนี้ แต่ละวิธีมีค่าใช้จ่ายและข้อจำกัด ควรเทียบก่อนเลือก
หนังสือแนะนำต่อจากบทความนี้
อ่านเพิ่มเติมใน E-book ลุงตี่
เนื้อหาเต็มๆ พร้อมเคสจริง บทเรียนจริง จากประสบการณ์กว่า 40 ปี
ไปร้านหนังสือรับ E-book ฟรี + เคล็ดลับธุรกิจทุกสัปดาห์
เพิ่มเพื่อนลุงตี่บน LINE แล้วพิมพ์ "ขอหนังสือ" รับ E-book "รวยด้วยตัวเอง" ฟรีทันที
เพิ่มเพื่อนลุงตี่บทความที่เกี่ยวข้อง

รวมหนี้ไม่มีหลักประกัน: ทางออกที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ
สำหรับพี่ๆ น้องๆ วัย 40+ ที่กำลังเผชิญหน้ากับภาระหนี้สิน โดยเฉพาะหนี้บัตรเครดิตที่ดอกเบี้ยสูง ลุงตี่จะมาแนะนำทางเลือก 'สินเชื่อรวมหนี้แบบไม่มีหลักประกัน' พร้อมข้อควรคิดและวิธีพิจารณาให้รอบด้านครับ

บัตรเครดิตในยุคดิจิทัล: ใช้ให้เป็น ป้องกันให้ชัวร์ เพื่ออิสรภาพทางการเงิน
บัตรเครดิตเป็นเครื่องมือทรงพลัง แต่ก็มาพร้อมความเสี่ยง ลุงตี่จะมาแบ่งปันหลักคิดและเคล็ดลับจากประสบการณ์จริง เพื่อให้เราใช้บัตรเครดิตได้อย่างปลอดภัยและสบายใจในยุคที่มิจฉาชีพจ้องจะฉวยโอกาสครับ

ปราสาทการเงินที่มั่นคง: สร้างคูคลองแห่งความมั่งคั่งด้วยรายได้หลากหลาย
ในโลกที่ผันผวน การพึ่งพารายได้ทางเดียวอาจไม่พอ ลุงตี่ชวนมองหา 'คูคลองการเงิน' ที่จะปกป้องปราสาทของเรา ด้วยการสร้างรายได้แบบต่อเนื่องและกระจายความเสี่ยงอย่างชาญฉลาด

เจาะลึกภาษี: โอกาสทองของคนวัยเก๋า ที่มี “กิจการเสริม” หรือ “อาชีพอิสระ”
ลุงตี่จะพาไปทำความเข้าใจสิทธิประโยชน์ทางภาษีที่คนทำธุรกิจส่วนตัว หรือมีกิจการเสริมมักมองข้าม ช่วยให้คุณบริหารเงินได้มีประสิทธิภาพและเก็บเงินไว้ได้มากขึ้น

กู้บ้านฉบับลุงตี่: ไขข้อข้องใจดอกเบี้ยคงที่ vs. ลอยตัว ทางเลือกที่ใช่สำหรับชีวิตคุณ
การเลือกสินเชื่อบ้านเป็นก้าวสำคัญ ลุงตี่จะพามาเจาะลึกสินเชื่อดอกเบี้ยคงที่และลอยตัว เพื่อให้คุณเลือกทางที่เหมาะสมกับสถานะการเงินและความสบายใจในระยะยาว.

ประกันบำนาญ: ทางเลือกที่มั่นคงสำหรับวัยเกษียณที่หลายคนมองข้าม
ลุงตี่ชวนคุยเรื่องประกันบำนาญ เครื่องมือทางการเงินที่อาจเป็นคำตอบสำหรับผู้ที่กำลังมองหารายได้ที่แน่นอนในยามเกษียณ พร้อมไขข้อข้องใจและแนะนำวิธีพิจารณาอย่างรอบด้าน