ลุงตี่ชวนคิด: คุณกำลัง 'มอบอำนาจทางอารมณ์' ให้คนอื่นอยู่หรือเปล่า?

ความรู้สึกมีคุณค่า... เราฝากไว้กับใคร?

สวัสดีครับพี่น้องชาว loongtiti.com ทุกท่าน ในชีวิตที่ผ่านมา ผมได้เห็นผู้คนมากมาย รวมถึงบางครั้งตัวผมเอง ก็เผลอไปมอบ “อำนาจทางอารมณ์” ให้คนอื่นหรือสิ่งภายนอกโดยไม่รู้ตัวครับ คำว่า “เหยื่อ” อาจฟังดูแรงไปและไม่มีใครอยากเป็น แต่ผมอยากชวนให้เรามองในมุมที่ว่า เรากำลัง “มอบอำนาจ” ในการกำหนดความรู้สึกของเราให้คนอื่นอยู่หรือเปล่าต่างหาก

ลองสังเกตดูนะครับว่ามีสถานการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นกับเราบ่อยแค่ไหน:

• เมื่อเราให้คำพูดหรือการกระทำของคนอื่นมาเป็นมาตรวัดคุณค่าในตัวเรา: เช่น เราจะรู้สึกดีก็ต่อเมื่อได้รับคำชม หรือรู้สึกแย่เมื่อถูกวิจารณ์
• เมื่อความสุข ความรัก หรือความภาคภูมิใจของเราขึ้นอยู่กับสิ่งภายนอก: ไม่ว่าจะเป็นทรัพย์สิน ตำแหน่งหน้าที่ หรือแม้แต่การยอมรับจากสังคม
• เมื่อเราโทษคนอื่นว่าเป็นต้นเหตุของความรู้สึกไม่ดีของเรา: ไม่ว่าจะเป็นความโกรธ ความผิดหวัง หรือความไม่สบายใจ ราวกับว่าคนอื่นมีหน้าที่ต้องทำให้เรามีความสุข

ทุกครั้งที่เราเลือกที่จะให้สิ่งภายนอกมาเป็นตัวกำหนดตัวตนและความรู้สึกของเรา นั่นหมายความว่าเรากำลังมอบกุญแจควบคุมอารมณ์ของเราให้คนอื่นไปโดยปริยาย และเมื่อพวกเขาตัดสินใจทำในสิ่งที่เราไม่ชอบใจ เราก็มักจะรู้สึกเหมือนถูกบงการ หรือถูกทำให้เจ็บปวดครับ

ทางเลือกของเรา: สร้างจากภายใน หรือ พึ่งพาสิ่งภายนอก?

ในมุมมองของผม เรามีทางเลือกอยู่เสมอครับ ไม่ว่าจะรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม

• พึ่งพาสิ่งภายนอก: เราอาจพยายามแสวงหาความสุข ความสงบ และคุณค่าในตัวเองจากคนอื่น สิ่งของ หรือสถานการณ์ภายนอก การทำเช่นนี้มักจะทำให้เราต้องพยายามควบคุมคนอื่นให้ทำในสิ่งที่เราต้องการ หรือต้องวิ่งไล่ไขว่คว้าสิ่งต่างๆ มาครอบครอง ซึ่งเมื่อไม่ได้อย่างที่หวัง เราก็จะรู้สึกผิดหวัง โกรธ หรือแม้กระทั่งรู้สึกไร้ค่า

  ลองนึกถึงหลายๆ ครั้งที่เราเห็นคนพยายามสร้างภาพลักษณ์ที่สมบูรณ์แบบบนโซเชียลมีเดีย เพื่อให้ได้รับคำชื่นชมและยอดไลก์ หรือบางคนอาจทุ่มเททำงานหนักเกินไป เพื่อให้ได้รับการยอมรับจากหัวหน้าหรือเพื่อนร่วมงาน แม้จะแลกมาด้วยความเครียดและสุขภาพที่ทรุดโทรม หากความสุขของเราผูกติดกับสิ่งเหล่านี้ เราก็อาจจะติดกับดักของการวิ่งตามความคาดหวังภายนอกอย่างไม่จบสิ้น

• สร้างจากภายใน: เราสามารถเลือกที่จะรู้สึกยินดี มีความสุข สงบ และมีคุณค่าได้ด้วยการดูแลตัวเองอย่างดี ทั้งร่างกายและจิตใจ รวมถึงการมีความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่นบนพื้นฐานของความเข้าใจและความเมตตา การทำเช่นนี้ทำให้เราเข้าใจคุณค่าในตัวเองอย่างแท้จริง และรู้ว่าพฤติกรรมใดเหมาะสมกับตัวเรามากที่สุด โดยไม่ต้องให้ใครมาตัดสิน

  การสร้างจากภายในไม่ได้แปลว่าเราไม่ต้องการการยอมรับจากใครเลยนะครับ แต่หมายถึงว่าเราไม่ได้ให้มันเป็นปัจจัยหลักในการกำหนดความสุขหรือคุณค่าของเรา เรายังคงรับฟังความคิดเห็นผู้อื่น แต่เรามีจุดยืนและความเชื่อมั่นในตัวเองที่มั่นคงกว่าเดิม

เมื่อขอบเขตชัดเจน... อำนาจก็กลับคืนมา

เรามักจะเห็นตัวอย่างของการมอบอำนาจทางอารมณ์ในความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิด เช่น ในครอบครัว ลองนึกถึงสถานการณ์ที่คู่รักคนหนึ่งมักจะขึ้นเสียงหรือบ่นเมื่อไม่พอใจ ในขณะที่อีกฝ่ายหนึ่งเลือกที่จะเงียบฟังไปเรื่อยๆ ด้วยความหวังว่าอีกฝ่ายจะเข้าใจหรือยอมรับในที่สุด แต่บ่อยครั้งที่อีกฝ่ายก็ยังคงพฤติกรรมเดิมอยู่

ในสถานการณ์นี้ ผู้ที่เลือกจะเงียบฟังอาจรู้สึกว่าถูกทำให้เป็น “เหยื่อ” ถูกควบคุม หรือถูกทำให้รู้สึกแย่ แต่จริงๆ แล้ว เขากำลังมอบอำนาจให้คู่รักเป็นผู้กำหนดความรู้สึกของเขาเอง ด้วยการหวังว่าการยอมเป็นผู้ฟังจะนำมาซึ่งการยอมรับ

หากเราตระหนักถึงคุณค่าในตัวเองและไม่ให้ความสุขของเราขึ้นอยู่กับการกระทำของผู้อื่น เราก็จะสามารถกำหนดขอบเขตได้อย่างชัดเจนว่าเราจะรับฟังก็ต่อเมื่ออีกฝ่ายพูดด้วยความเคารพและเปิดใจรับฟังซึ่งกันและกัน การกำหนดขอบเขตนี้ไม่ใช่การปะทะ แต่คือการแสดงความเคารพต่อตัวเอง และจะช่วยให้เราหลุดพ้นจากการมอบอำนาจทางอารมณ์ให้คนอื่นครับ

สรุป: รับผิดชอบความรู้สึกของตัวเอง

การที่เราจะทวงคืนอำนาจทางอารมณ์กลับมาได้นั้น เราต้องเริ่มจากการรับผิดชอบความรู้สึกมีคุณค่าในตัวเอง ไม่ใช่การฝากหน้าที่นี้ไว้กับคนอื่น ผมเข้าใจดีว่ามันอาจไม่ใช่เรื่องง่ายดายที่จะเปลี่ยนแปลงความคิดและพฤติกรรมที่เคยชิน แต่มันคือการเดินทางที่คุ้มค่าครับ

เมื่อเราสามารถยืนหยัดบนคุณค่าในตัวเองได้ เราก็จะก้าวเข้าสู่การมีอำนาจในตัวเองอย่างแท้จริง และไม่ปล่อยให้ใครมาบงการความรู้สึกของเราได้อีกต่อไปครับ ขอให้ทุกท่านมีความสุขและมีพลังในการสร้างสรรค์ชีวิตในแบบของตัวเองนะครับ