เมื่อลูกน้องเก่งแต่เป็นตัวปัญหา: บทเรียนจากอดีตผู้บริหาร

ปัญหาโลกแตก: เก่งแต่เกเร

ในฐานะที่ผมคลุกคลีอยู่ในแวดวงการบริหารมานาน ตั้งแต่ก่อนวิกฤตต้มยำกุ้งปี 2540 จนถึงปัจจุบันที่เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทมหาศาล ผมเคยเห็นปัญหาโลกแตกอย่างหนึ่งที่ผู้บริหารหลายคนต้องเผชิญ นั่นคือการมีลูกน้องที่เก่งกาจ สร้างผลงานได้โดดเด่น แต่กลับเป็นตัวปัญหา สร้างความขัดแย้ง หรือไม่ปฏิบัติตามกฎระเบียบขององค์กร

สถานการณ์แบบนี้เหมือนดาบสองคม เราต้องการผลงานของเขา แต่ก็ต้องแลกมาด้วยความไม่สบายใจของคนรอบข้าง และบางครั้งอาจกระทบถึงวัฒนธรรมองค์กรโดยรวม ผมขอเรียกคนกลุ่มนี้ว่า 'ดาวเด่นจอมป่วน' ครับ

ตั้งเป้าหมายให้ชัดเจน

สิ่งแรกที่ผมอยากชวนคิดคือ 'เป้าหมายที่แท้จริงของเราคืออะไร?' หลายครั้งที่อารมณ์ความรู้สึกเข้าครอบงำ ทำให้เรามองข้ามเป้าหมายหลักขององค์กรและหน่วยงานไป

• เป้าหมายองค์กร: การตัดสินใจใดๆ ควรคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของบริษัทเป็นอันดับแรก การที่พนักงานคนหนึ่งสร้างผลงานได้ดี แต่กลับทำให้ทีมงานคนอื่นไม่มีความสุข หรือถึงขั้นลาออกไปเรื่อยๆ ท้ายที่สุดแล้วอาจไม่คุ้มค่าในระยะยาว
• เป้าหมายหน่วยงาน/ทีม: เราต้องการผลลัพธ์อะไรจากทีมนี้? การทำงานร่วมกันอย่างราบรื่น ความร่วมมือ หรือเพียงแค่ตัวเลขรายได้? หากตัวเลขมาพร้อมกับความแตกแยก อาจต้องทบทวนเป้าหมายใหม่

การหยุดคิดและตั้งสติทบทวนเป้าหมายเหล่านี้ จะช่วยให้เราตัดสินใจได้อย่างมีเหตุผลและเป็นประโยชน์ต่อภาพรวมมากที่สุดครับ

มองภาพรวมจากมุมสูง

เมื่อเราเข้าใจเป้าหมายแล้ว ขั้นต่อไปคือการถอยออกมามองภาพรวมให้กว้างขึ้น เหมือนกับการขึ้นไปยืนอยู่บนตึกสูง 50,000 ฟุต เพื่อพิจารณาสถานการณ์ทั้งหมด

• รากเหง้าของปัญหา: พฤติกรรมนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร? เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมองค์กรที่ยอมรับได้หรือไม่? บางทีอาจเป็นเพราะเราเคยอนุญาตหรือเพิกเฉยต่อพฤติกรรมบางอย่างมาตั้งแต่ต้น ทำให้พนักงานเข้าใจว่าทำได้
• บทบาทของเรา: หากมองย้อนกลับไป ผมเชื่อว่าผู้บริหารทุกคนมีส่วนในการสร้างสถานการณ์นี้ไม่มากก็น้อย การที่เราไม่ได้แก้ไขตั้งแต่เนิ่นๆ หรือไม่ได้กำหนดขอบเขตที่ชัดเจน อาจเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้พฤติกรรมเหล่านั้นเติบโตขึ้นมาได้ การยอมรับข้อนี้ไม่ได้หมายความว่าเราผิดทั้งหมด แต่เป็นการเปิดใจเพื่อหาทางแก้ไขที่ยั่งยืน

การเข้าใจว่าปัญหาไม่ได้เกิดจากคนใดคนหนึ่งเพียงฝ่ายเดียว แต่มีปัจจัยหลายอย่างเข้ามาเกี่ยวข้อง จะทำให้เรามองหาทางออกได้รอบด้านมากขึ้น

สองทางเลือก: ไล่ออกหรือสอน

เมื่อลงมาสู่ภาคพื้นดิน คือสถานการณ์เฉพาะหน้ากับพนักงานคนนั้น เรามีทางเลือกหลักๆ อยู่สองทางครับ คือ 'ไล่ออก' หรือ 'สอน' การตัดสินใจขึ้นอยู่กับคำถามสามข้อนี้:

1. พนักงานคนนี้มีความสามารถในการเรียนรู้หรือไม่? เขามีศักยภาพที่จะปรับปรุงพฤติกรรมและเรียนรู้ที่จะทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดีขึ้นหรือไม่?
2. องค์กรหรือตัวเรามีเวลาและทรัพยากรเพียงพอที่จะฝึกสอนเขาหรือไม่? บางครั้งการลงทุนเวลาและพลังงานในการโค้ชลูกน้องคนหนึ่งอาจส่งผลดีในระยะยาว
3. พนักงานคนนี้มีแรงจูงใจที่จะเปลี่ยนแปลงหรือไม่? หากเขาไม่ต้องการเปลี่ยน ไม่ว่าเราจะพยายามแค่ไหนก็อาจไม่เป็นผล

หากคำตอบคือ 'ใช่' ในทั้งสามข้อ การให้โอกาสและลงทุนในการสอนงานอาจเป็นทางเลือกที่ดี แต่หากพบว่าไม่มีความตั้งใจหรือศักยภาพในการปรับตัว การตัดสินใจที่เด็ดขาดอาจจำเป็นเพื่อรักษาบรรยากาศและประสิทธิภาพของทีมโดยรวม

บทสรุป: สร้างสมดุลและความชัดเจน

การจัดการกับ 'ดาวเด่นจอมป่วน' ไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องใช้ทั้ง EQ และประสบการณ์ แต่หลักการสำคัญคือการตั้งเป้าหมายที่ชัดเจน มองภาพรวมอย่างรอบด้าน และตัดสินใจด้วยเหตุผลที่คำนึงถึงประโยชน์สูงสุดขององค์กรและทีมงาน การสร้างขอบเขตที่ชัดเจน การสื่อสารที่โปร่งใส และการให้โอกาสในการเรียนรู้และปรับปรุง จะเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างทีมที่แข็งแกร่งและเติบโตไปด้วยกันได้อย่างยั่งยืนครับ