อิสรภาพที่แท้จริง ฝึกฝนในชีวิตประจำวันได้อย่างไร

อิสรภาพที่แท้จริงคืออะไรกันแน่

สวัสดีครับทุกท่าน วันนี้ผมอยากชวนคุยเรื่องที่หลายคนอาจจะเคยคิด แต่ไม่แน่ใจว่าจะจับต้องมันได้อย่างไร นั่นคือเรื่องของ “อิสรภาพที่แท้จริง” ในวัย 68 ปีที่ผ่านร้อนผ่านหนาวมาพอสมควร โดยเฉพาะช่วงวิกฤตต้มยำกุ้งปี 2540 ที่ผมยังเป็นผู้บริหารการเงิน การได้เห็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในชีวิตของผู้คน รวมถึงชีวิตของผมเอง ทำให้ผมได้ฉุกคิดอยู่เสมอว่า อะไรคือแก่นแท้ของอิสรภาพกันแน่

สำหรับผมแล้ว อิสรภาพไม่ได้หมายถึงการได้ทำอะไรก็ได้ตามใจปรารถนาแบบไม่มีขีดจำกัด หรือการมีเงินทองมากมายจนซื้อได้ทุกสิ่ง แต่มันคือการที่เราสามารถเลือกที่จะตอบสนองต่อสถานการณ์ต่างๆ ในชีวิตได้อย่างมีสติ ไม่ถูกขับเคลื่อนด้วยอารมณ์ชั่ววูบ หรือความคาดหวังจากภายนอก เป็นอิสระจากความกลัว ความกังวล ความโลภ และความโกรธต่างหากครับ

ฝึกฝนจิตใจให้เป็นอิสระจากสิ่งรอบตัว

การฝึกฝนอิสรภาพนี้เริ่มต้นที่ใจของเราเองเลยครับ ในแต่ละวันเราต้องเจอเรื่องมากมาย ทั้งจากที่ทำงาน จากครอบครัว หรือแม้แต่สุขภาพที่บางครั้งก็ไม่เป็นใจ ผมเองก็เหมือนกันครับ บางวันตื่นมาก็รู้สึกกังวลเรื่องการเงินของลูกหลาน หรือบางทีก็หงุดหงิดกับเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ที่บ้าน

แต่ผมก็ได้เรียนรู้ว่า การที่เราเลือกที่จะไม่ปล่อยให้สิ่งเหล่านั้นมาครอบงำความคิดของเราได้ นี่แหละคือการเริ่มต้นของอิสรภาพ ยกตัวอย่างง่ายๆ ครับ

• เรื่องงาน: หากเราถูกตำหนิเรื่องงาน แทนที่จะโกรธหรือท้อแท้ ลองหยุดคิดสักนิดว่ามีอะไรที่เราเรียนรู้จากมันได้บ้างไหม แล้วเลือกที่จะปรับปรุงแก้ไข แทนที่จะจมอยู่กับอารมณ์ลบๆ
• เรื่องครอบครัว: เวลาลูกหลานไม่เข้าใจเรา หรือมีความคิดเห็นไม่ตรงกัน แทนที่จะใช้อารมณ์ตัดสิน ลองเปิดใจรับฟัง ทำความเข้าใจมุมมองของเขา แล้วค่อยๆ หาทางออกร่วมกัน
• เรื่องสุขภาพ: เมื่ออายุมากขึ้น สุขภาพย่อมมีเสื่อมลงเป็นธรรมดา แทนที่จะกังวลจนเกินเหตุ ลองหันมาดูแลตัวเองให้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ ไม่ว่าจะด้วยการออกกำลังกายเบาๆ หรือการกินอาหารที่มีประโยชน์ และยอมรับในสิ่งที่ควบคุมไม่ได้
• เรื่องการเงิน: หลังจากผ่านวิกฤตมาหลายครั้ง ผมเรียนรู้ว่าการรู้จักประมาณตน ไม่ใช้จ่ายเกินตัว ไม่โลภในลาภที่เกินควร และรู้จักแบ่งปัน นี่แหละคืออิสรภาพทางการเงินที่แท้จริง ไม่ใช่การมีเงินมากที่สุด

มองทุกอย่างเป็นโอกาสในการเรียนรู้

แนวคิดสำคัญอีกอย่างหนึ่งที่ผมยึดถือคือ การมองทุกสิ่งที่เกิดขึ้นในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นเรื่องดีหรือเรื่องร้าย ให้เป็นโอกาสในการเรียนรู้และเติบโตครับ

สมมติว่าเรากำลังเดินทางไปวัดเพื่อทำบุญ แต่รถเกิดเสียกลางทาง แทนที่จะหัวเสีย อารมณ์เสียไปทั้งวัน ลองคิดดูว่านี่อาจเป็นโอกาสให้เราได้ฝึกความอดทน ได้เรียนรู้ที่จะแก้ปัญหาเฉพาะหน้า หรืออาจจะได้พบเจอคนแปลกหน้าที่เข้ามาช่วยเหลือและได้พูดคุยแลกเปลี่ยนประสบการณ์กันก็ได้ครับ

ชีวิตของเราทุกคนเต็มไปด้วยสถานการณ์ที่เราควบคุมไม่ได้ แต่สิ่งที่เราควบคุมได้เสมอคือ ‘ท่าที’ และ ‘ปฏิกิริยา’ ของเราต่อสถานการณ์เหล่านั้น การเลือกที่จะตอบสนองด้วยสติปัญญาและความสงบ คือกุญแจสำคัญสู่การเป็นอิสระจากความผันผวนของโลกภายนอก

สรุปแง่คิดติดตัว: อิสรภาพเริ่มที่ใจเรา

ในท้ายที่สุดแล้ว อิสรภาพที่แท้จริงไม่ได้อยู่ที่การที่เราสามารถทำอะไรก็ได้ตามใจปรารถนา แต่มันอยู่ที่การที่เราสามารถควบคุมใจของเราเองได้ ไม่ให้ถูกครอบงำด้วยอารมณ์ ความอยาก หรือความกลัว การฝึกฝนเช่นนี้ในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่เรื่องเล็กๆ น้อยๆ ไปจนถึงเรื่องใหญ่ๆ จะช่วยให้เรามีชีวิตที่สงบสุข เบิกบาน และเป็นอิสระจากพันธนาการทั้งปวงอย่างแท้จริงครับ ลองนำไปปรับใช้ดูนะครับ ผมเชื่อว่าทุกท่านทำได้แน่นอน