ตัวตนที่แท้จริง คืออะไรกันแน่ ในมุมที่เรามักมองข้าม

ตัวตนที่เปลี่ยนไปตามบทบาทที่เราสวมใส่

ในฐานะที่ผมเองก็ใช้ชีวิตมานานพอสมควร ผ่านร้อนผ่านหนาวมาหลายครั้ง หนึ่งในเรื่องที่ทำให้ผมครุ่นคิดอยู่เสมอคือ 'ตัวตนที่แท้จริง' ของเราคืออะไรกันแน่? เรามักจะพยายามค้นหามันตลอดชีวิต บางครั้งก็เหมือนจะเจอ แต่บางทีก็รู้สึกว่ามันเลือนหายไป

ผมสังเกตว่าเราแต่ละคนต่างก็สวมบทบาทมากมายในชีวิตประจำวัน ตอนเช้าคุณอาจเป็นหัวหน้าแผนกที่ต้องตัดสินใจเรื่องสำคัญ พอตกเย็นคุณก็กลายเป็นคุณพ่อหรือคุณแม่ที่ต้องดูแลลูกๆ วันหยุดคุณอาจเป็นลูกศิษย์วัดที่ไปช่วยงานบุญ บทบาทเหล่านี้ทำให้เราแสดงออกต่างกันไป บางคนอาจรู้สึกว่าตัวตนที่แท้จริงของตัวเองคือตอนที่ได้อยู่กับครอบครัว หรือตอนที่ได้ทำงานที่รัก แต่จริงๆ แล้ว ทุกบทบาทที่เราสวมใส่ก็เป็นส่วนหนึ่งของตัวเราทั้งนั้นครับ

การที่เรามองข้ามว่าแต่ละบทบาทก็คือ 'ตัวตน' ชิ้นเล็กๆ ที่ประกอบกันขึ้นมา อาจทำให้เราไปยึดติดกับภาพใดภาพหนึ่งมากเกินไป และพอภาพนั้นเปลี่ยนไป เราก็อาจรู้สึกว่าตัวเองสับสน ไม่รู้ว่าตัวตนที่แท้จริงคืออะไรกันแน่

เสียงสะท้อนจากสิ่งที่เรา 'เคยเป็น' และ 'กำลังจะเป็น'

อีกมุมหนึ่งที่ผมคิดว่าเรามองข้ามคือ ตัวตนของเราไม่ได้มีแค่ 'ตอนนี้' แต่ยังรวมถึง 'อดีต' และ 'อนาคต' ด้วย ลองคิดดูสิครับ ประสบการณ์ที่เราเคยผ่าน วิกฤตที่เราเคยเผชิญ หรือแม้แต่ความสำเร็จเล็กๆ น้อยๆ ที่เคยเกิดขึ้นในอดีต ล้วนหล่อหลอมให้เราเป็นเราในวันนี้

อย่างเช่น ตอนที่ผมผ่านวิกฤตต้มยำกุ้งในปี 2540 ตอนนั้นผมเป็นผู้บริหารการเงินที่ต้องตัดสินใจเรื่องสำคัญมากมาย ความกดดัน ความผิดหวัง และบทเรียนที่ได้รับในวันนั้น ทำให้ผมเปลี่ยนมุมมองต่อชีวิตและการเงินไปอย่างสิ้นเชิง ผมไม่ได้เป็นคนเดิมอีกต่อไปแล้ว แต่ก็ไม่ใช่ว่าตัวตนเก่าๆ จะหายไปไหน มันถูกซึมซับและกลายเป็นส่วนหนึ่งของตัวตนใหม่ที่สุขุมขึ้น รอบคอบขึ้น และรู้จักพอเพียงมากขึ้น

ในทำนองเดียวกัน ตัวตนของเราในอนาคตก็กำลังถูกสร้างขึ้นจากสิ่งที่เราเลือกทำในวันนี้ ไม่ว่าจะเป็นการดูแลสุขภาพ การวางแผนการเงินหลังเกษียณ หรือแม้แต่การเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ ทุกการกระทำของเราคือการลงทุนในตัวตนที่เรากำลังจะเป็น

ตัวตนที่แท้จริงอาจไม่ใช่ 'สิ่งหนึ่งเดียว'

หลายคนอาจจะพยายามค้นหา 'แก่นแท้' ของตัวเอง หาสิ่งหนึ่งเดียวที่จะมานิยามว่าเราเป็นใคร แต่บางทีตัวตนที่แท้จริงอาจไม่ใช่สิ่งหนึ่งเดียวที่ตายตัว มันอาจจะเป็นเหมือนแม่น้ำที่ไหลอยู่ตลอดเวลา เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาและประสบการณ์ที่เข้ามาในชีวิต

• เมื่อเราเป็นเด็ก เราอาจจะคิดว่าตัวตนของเราคือการเป็นลูกที่ดี เป็นนักเรียนที่ตั้งใจ
• เมื่อเราเข้าสู่วัยทำงาน เราอาจจะคิดว่าตัวตนของเราคือความสำเร็จในหน้าที่การงาน ความรับผิดชอบต่อครอบครัว
• เมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุอย่างผม ตัวตนอาจจะหมายถึงการได้ใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย มีความสุขกับสิ่งเล็กๆ น้อยๆ และแบ่งปันประสบการณ์ให้กับผู้อื่น

แต่ละช่วงวัย แต่ละบทบาท ล้วนเป็นภาพสะท้อนของตัวตนในมิติที่แตกต่างกัน การที่เรายอมรับความหลากหลายนี้ อาจจะทำให้เราเข้าใจตัวเองได้ลึกซึ้งขึ้น โดยไม่ต้องไปยึดติดว่าตัวตนที่แท้จริงจะต้องเป็นแบบไหนแบบหนึ่งเท่านั้น

บทสรุป: ความเข้าใจที่นำมาซึ่งความสุข

ท้ายที่สุดแล้ว การค้นหา 'ตัวตนที่แท้จริง' อาจไม่ใช่การเจอสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ซ่อนอยู่ แต่เป็นการทำความเข้าใจว่าเราประกอบขึ้นจากอะไรบ้าง ทั้งจากบทบาทที่เราสวมใส่ ประสบการณ์ที่เราเคยผ่านมา และอนาคตที่เรากำลังสร้างขึ้น

เมื่อเราเข้าใจว่าตัวตนของเราไม่ได้ตายตัว แต่เปลี่ยนแปลงและพัฒนาอยู่เสมอ เราก็จะสามารถยอมรับตัวเองในทุกสถานการณ์ ไม่ว่าชีวิตจะพาเราไปพบเจอกับอะไรก็ตาม ความเข้าใจนี้จะช่วยให้เราใช้ชีวิตได้อย่างเบาสบายขึ้น ไม่ต้องแบกรับความคาดหวังว่าเราจะต้องเป็นแบบนั้นแบบนี้ และอาจนำมาซึ่งความสุขที่แท้จริงในแบบของเราเองครับ