เข้าใจความกลัว แล้วใช้เหตุผลนำทางแทน

ความกลัวไม่ได้เลวร้ายไปทั้งหมด

นักคิดคนหนึ่งเคยตั้งข้อสังเกตว่า คนจำนวนมากใช้ชีวิตตั้งแต่เกิดจนตายโดยแทบไม่เคยรู้สึกกลัวอย่างแท้จริงเลย ผมอ่านแล้วก็คิดตามว่า ความกลัวนั้นเป็นเรื่องที่ซับซ้อนกว่าที่เราคิด

ความกลัวบางอย่างมีประโยชน์ครับ มันคือสัญญาณเตือนภัย ที่บอกเราว่า 'ระวังนะ อันตราย' เวลาเราจะข้ามถนน เวลาเราเจอสถานการณ์เสี่ยง สัญชาตญาณเอาตัวรอดนี้ช่วยรักษาชีวิตเราไว้ ตรงนี้ไม่ใช่ศัตรู แต่เป็นเพื่อน

ความกลัวที่เกินจริง คือตัวปัญหา

ปัญหาอยู่ที่ความกลัวอีกแบบหนึ่ง คือความกลัวที่ขยายเรื่องเล็กให้ใหญ่เกินจริง หรือกลัวในสิ่งที่ยังไม่เกิดและอาจไม่มีวันเกิด ความกลัวแบบนี้ไม่ได้ปกป้องเรา แต่กลับกัดกินพลังใจ ทำให้เราตัดสินใจผิด และดึงพลังที่ควรใช้สร้างสรรค์ไปทิ้งเปล่า ๆ

ผมผ่านวิกฤตต้มยำกุ้งปี 2540 มา ตอนนั้นถ้าปล่อยให้ความกลัวครอบงำจนขยับตัวไม่ได้ ผมคงจมไปกับมัน สิ่งที่ช่วยผมคือการตั้งสติ แยกให้ออกว่าอะไรคืออันตรายจริงที่ต้องรับมือ กับอะไรคือความกลัวที่ใจปรุงแต่งขึ้นมาเอง

ใช้เหตุผลนำ แทนที่จะให้ความกลัวนำ

วิธีที่ผมใช้และอยากแบ่งปันคือ เมื่อความกลัวโผล่มา ให้ถามตัวเองว่า 'นี่คือสัญญาณเตือนที่มีเหตุผล หรือเป็นแค่จินตนาการที่วิ่งไปไกลเกินไป' ถ้าเป็นอันตรายจริง เราก็วางแผนรับมือ ถ้าเป็นแค่ความคิดฟุ้ง เราก็รู้ทันและปล่อยมันไป

• แยกความกลัวออกเป็นสองแบบ: สัญญาณเตือนจริง กับความคิดปรุงแต่ง
• ถ้าเป็นอันตรายจริง ให้วางแผนรับมืออย่างมีเหตุผล
• ถ้าเป็นความคิดฟุ้ง ให้รู้ทันแล้วดึงใจกลับมาที่ปัจจุบัน
• อย่าฝืนบอกตัวเองว่า 'ไม่เจ็บ ไม่กลัว' ทั้งที่รู้สึก การยอมรับความรู้สึกตามจริงแล้วค่อย ๆ จัดการ ดีกว่าการปฏิเสธ

สรุป

ความกลัวไม่ใช่สิ่งที่ต้องกำจัดให้หมด แต่เป็นสิ่งที่ต้องเข้าใจและจัดวางให้ถูกที่ ให้เหตุผลและสติเป็นตัวนำทาง แล้วความกลัวจะกลายเป็นเพียงข้อมูล ไม่ใช่นายเหนือหัวเรา

ข้อคิดส่งท้าย: หากความกลัวหรือความวิตกกังวลรบกวนชีวิตประจำวันจนจัดการเองไม่ไหว การปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นความกล้าหาญอย่างหนึ่ง