ก้าวเล็กๆ สร้างผู้นำที่ยิ่งใหญ่: ทำไมการพัฒนาตัวคุณถึงไม่ใช่แค่ 'เข้าอบรม'?

เข้าใจความท้าทาย: เมื่อความตั้งใจดีไม่พอ

ในฐานะที่ผมเองก็ผ่านร้อนผ่านหนาวในโลกของการทำงานมาหลายสิบปี โดยเฉพาะช่วงวิกฤตต้มยำกุ้งปี 2540 ที่ต้องใช้ทั้งความรู้ ประสบการณ์ และที่สำคัญคือภาวะผู้นำอย่างหนัก ผมเห็นมานักต่อนักแล้วครับ ว่าความตั้งใจที่จะพัฒนาตัวเองนั้นเป็นสิ่งที่ดีงามเพียงใด แต่หลายครั้งความตั้งใจเหล่านั้นกลับไม่เป็นผลอย่างที่หวัง

ผมอยากชวนทุกท่านลองนึกถึงสถานการณ์ที่คุ้นเคย: คุณได้โอกาสไปอบรมหลักสูตรพัฒนาภาวะผู้นำที่น่าสนใจมาก เนื้อหาดี วิทยากรเก่ง เพื่อนร่วมอบรมก็สร้างแรงบันดาลใจ คุณกลับมาพร้อมความกระตือรือร้นเต็มเปี่ยม แผนปฏิบัติการอยู่ในมือ พร้อมที่จะเปลี่ยนแปลงตัวเองให้เป็นผู้นำที่ดีขึ้น

แต่พอเช้าวันรุ่งขึ้น คุณกลับมาที่โต๊ะทำงาน กองอีเมลที่รออ่าน ข้อความเสียงที่ต้องตอบ การประชุมที่จ่อคิว งานด่วนที่แทรกเข้ามา ความจริงที่ว่าโลกยังคงหมุนไปอย่างรวดเร็วโดยไม่รอคุณ ทำให้แผนการอันสวยงามเมื่อวานดูเหมือนจะเลือนหายไปอย่างรวดเร็ว ท้ายที่สุด ความมุ่งมั่นอันแรงกล้าก็ถูกกลืนกินไปกับภาระหน้าที่ประจำวัน นี่ไม่ใช่เรื่องแปลกครับ เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นกับคนจำนวนมากที่ผมเคยเห็นมา

จาก 'กิจกรรม' สู่ 'กระบวนการ': หัวใจของการพัฒนาที่ยั่งยืน

ปัญหาหลักอยู่ตรงนี้ครับ: เรามักมองว่าการพัฒนาภาวะผู้นำ หรือแม้แต่การพัฒนาทักษะชีวิตอื่นๆ เป็นเพียง ‘กิจกรรม’ (Event) ที่เราไปเข้าร่วม ไม่ว่าจะเป็นการอบรม สัมมนา หรือเวิร์คช็อป เมื่อกิจกรรมนั้นจบลง เราก็คาดหวังว่าทุกอย่างจะเปลี่ยนแปลงไปในทันที

แต่แท้จริงแล้ว การเรียนรู้และการพัฒนาทักษะชีวิตที่ซับซ้อนอย่างภาวะผู้นำนั้นเป็น ‘กระบวนการ’ (Process) ที่ต้องอาศัยเวลา การลงมือทำซ้ำๆ และการปรับตัวอย่างต่อเนื่อง การเข้าอบรมเป็นเพียงจุดเริ่มต้น เป็นการจุดประกายให้เห็นแนวทางใหม่ๆ ได้รับความรู้ และแรงบันดาลใจ แต่การเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อเรานำความรู้เหล่านั้นมาปรับใช้ในชีวิตประจำวันอย่างสม่ำเสมอ

• ความรู้ (Knowledge): ได้รับจากการอบรม การอ่าน การฟัง
• ทักษะ (Skill): เกิดจากการนำความรู้ไปฝึกฝนและลงมือทำซ้ำๆ จนชำนาญ
• ภาวะผู้นำ (Leadership): คือการผสมผสานทั้งความรู้ ทักษะ ทัศนคติ และประสบการณ์เข้าด้วยกัน เพื่อนำพาตนเองและผู้อื่นไปสู่เป้าหมาย

คุณจะเห็นได้ว่าการอบรมเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสมการทั้งหมด ทักษะและภาวะผู้นำไม่ได้เกิดขึ้นในชั่วข้ามคืน เหมือนการที่เราไม่สามารถสุขภาพดีได้ด้วยการออกกำลังกายเพียงวันเดียว หรือไม่สามารถเก็บเงินก้อนใหญ่ได้ด้วยการทำงานแค่เดือนเดียว

สร้างวินัยเล็กๆ เปลี่ยนแปลงชีวิต: ข้อแนะนำที่ทำได้จริง

แล้วเราจะเปลี่ยนจาก 'กิจกรรม' ให้เป็น 'กระบวนการ' ได้อย่างไร ผมมีข้อแนะนำที่ผมเห็นว่าได้ผลจริงมาฝากครับ

1. กำหนดเป้าหมายที่ชัดเจนและจับต้องได้: แทนที่จะคิดว่า “ฉันจะเป็นผู้นำที่ดีขึ้น” ให้ลองเปลี่ยนเป็น “ฉันจะฝึกฟังอย่างตั้งใจมากขึ้นในการประชุมทีม 3 ครั้งต่อสัปดาห์” หรือ “ฉันจะให้ฟีดแบ็กเชิงบวกกับลูกน้องอย่างน้อยวันละ 1 คน” เป้าหมายที่เล็กและเฉพาะเจาะจงจะทำให้คุณลงมือทำได้ง่ายขึ้น
2. จัดสรรเวลาสำหรับการเรียนรู้และฝึกฝน: ลองกันเวลา 15-30 นาทีต่อวัน หรือ 1 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ สำหรับทบทวนสิ่งที่เรียนรู้จากอบรม อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง หรือฝึกทักษะใหม่ๆ ที่ตั้งใจไว้ เหมือนที่เราจัดสรรเวลาให้กับการออกกำลังกาย หรือการบริหารเงินใน RMF/SSF
3. สร้างระบบสนับสนุน (Accountability System): ลองหาเพื่อนร่วมงานหรือหัวหน้างานที่คุณไว้วางใจมาเป็นคู่คิด คอยแลกเปลี่ยนความคิดเห็น หรือช่วยให้คำแนะนำ การมีคนคอยสนับสนุนและติดตามผลจะช่วยให้คุณมีวินัยมากขึ้น
4. เริ่มต้นด้วยการเปลี่ยนแปลงเล็กๆ: อย่าเพิ่งพยายามเปลี่ยนแปลงทุกอย่างพร้อมกัน เลือกทักษะเดียวที่คุณอยากพัฒนามากที่สุด แล้วค่อยๆ เพิ่มเติมเมื่อคุณเริ่มเห็นผลลัพธ์ การเปลี่ยนแปลงทีละน้อยจะสร้างนิสัยที่ดีและนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนในระยะยาว
5. ให้ฟีดแบ็กกับตัวเองและเรียนรู้จากความผิดพลาด: ทุกครั้งที่คุณลองนำสิ่งที่เรียนรู้ไปใช้ ลองประเมินผลว่าอะไรได้ผล อะไรไม่ได้ผล แล้วปรับปรุงแก้ไข การเรียนรู้ที่ดีที่สุดมักมาจากการลงมือทำและแก้ไขข้อผิดพลาด

บทสรุป: ก้าวเล็กๆ สู่การเติบโตที่ยิ่งใหญ่

การพัฒนาภาวะผู้นำไม่ได้เป็นเรื่องของพรสวรรค์เพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของความมุ่งมั่นและวินัยในการลงมือทำอย่างต่อเนื่อง ไม่มีทางลัดสู่ความสำเร็จที่ยั่งยืนครับ ผมอยากให้ทุกท่านมองว่าทุกวันคือโอกาสในการเรียนรู้และเติบโต ไม่ว่าคุณจะอยู่ในวัยใด หรือตำแหน่งไหนก็ตาม

ขอให้ทุกท่านสนุกกับการเดินทางของการพัฒนาตนเอง และจดจำไว้ว่า 'ก้าวเล็กๆ ที่สม่ำเสมอ' คือหนทางสู่การเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ที่สุดเสมอครับ