ขุมทรัพย์ที่ซ่อนอยู่: ศิลปะของการ 'มองเห็น' ศักยภาพในตัวคน

คนเก่งหายากจริงหรือ? หรือเราแค่ยังมองไม่เห็น

สวัสดีครับพี่น้องชาว loongtiti.com ทุกท่าน ในฐานะที่ผมคลุกคลีอยู่ในวงการการเงินและการบริหารมานานกว่าสี่สิบปี ตั้งแต่ช่วงที่เศรษฐกิจรุ่งเรืองสุดขีดไปจนถึงวิกฤตต้มยำกุ้งในปี 2540 สิ่งหนึ่งที่ผมได้เรียนรู้และตกผลึกมาตลอดคือ “คน” คือหัวใจสำคัญของทุกสิ่ง ไม่ว่าจะเล็กหรือใหญ่แค่ไหนก็ตาม

ทุกวันนี้เรามักจะได้ยินเสียงบ่นว่า “หาคนเก่งยากเหลือเกิน” ไม่ว่าจะในองค์กรธุรกิจ หน่วยงานราชการ หรือแม้แต่ในชีวิตประจำวัน แต่ผมอยากชวนให้เราลองคิดกลับด้านดูนะครับว่า สิ่งที่หายากยิ่งกว่าคนเก่ง อาจเป็น “ความสามารถในการมองเห็นคนเก่ง” ต่างหาก

บ่อยครั้งที่ผมสังเกตเห็นว่า คนดีคนเก่งหลายคนต้องพิสูจน์ตัวเองอย่างยากลำบาก ทั้งที่เจ้านายหรือผู้มีอำนาจไม่เคยสนับสนุน บางทีกลับต้องฝ่าฟันอุปสรรคที่มาจากคนข้างบนเสียเอง นั่นไม่ได้แปลว่าไม่มีคนเก่งอยู่รอบตัวเรา แต่กลับชี้ให้เห็นว่า เราอาจจะยังไม่ได้เปิดใจมองหา หรือมองเห็นคุณค่าที่แท้จริงของพวกเขาอย่างที่ควรจะเป็น

ความสำเร็จของกิจการห้างร้าน หรือแม้กระทั่งความก้าวหน้าของครอบครัว มักเริ่มต้นจากคนคนหนึ่งที่มีวิสัยทัศน์ และที่สำคัญคือ มีความสามารถในการดึงศักยภาพของคนรอบข้างออกมาใช้ให้ถูกที่ถูกทาง นี่คือทักษะที่ประเมินค่าไม่ได้ และเป็นสิ่งที่ผมอยากชวนทุกท่านมาฝึกฝนไปด้วยกันครับ

อย่ารอให้วิกฤตมาเปิดเผยขุมทรัพย์ที่ซ่อนอยู่

มีเรื่องราวคลาสสิกเรื่องหนึ่งเล่าถึงพนักงานโทรเลขหนุ่มประจำสถานีรถไฟเล็กๆ แห่งหนึ่ง ในคืนหนึ่งเกิดอุบัติเหตุรถไฟตกสะพานเสียหายหนัก สายสื่อสารขาดหมด พนักงานหนุ่มคนนี้ไม่รอคำสั่งจากใคร เขารีบลงมือดูแลผู้บาดเจ็บ จัดการสถานการณ์เฉพาะหน้า และระดมคนในพื้นที่มาช่วยซ่อมแซมสะพานจนแล้วเสร็จ ก่อนที่ผู้บริหารระดับสูงจะเดินทางมาถึงเสียอีก

เมื่อถูกถามว่าใครให้อำนาจเขาทำเช่นนั้น เขาตอบสั้นๆ ว่า “ผมถืออำนาจนั้นเอง” ไม่กี่ปีต่อมา เขาก็เติบโตในหน้าที่การงานอย่างรวดเร็ว เพราะเขาได้แสดงให้เห็นถึงความสามารถในการเป็นผู้นำ และการดึงให้คนอื่นทำงานร่วมกันเพื่อเป้าหมายเดียวกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

คำถามที่น่าคิดคือ ทำไมเราต้องรอให้เกิดอุบัติเหตุหรือวิกฤตใหญ่ๆ ก่อน ถึงจะเห็นคนที่มีศักยภาพแบบนี้? ในทีมของเรา ในที่ทำงานของเรา หรือแม้แต่ในกลุ่มเพื่อนและลูกหลานของเรา อาจมี “ขุมทรัพย์” ที่มีคุณสมบัติคล้ายๆ กันนี้นั่งอยู่ใกล้ๆ เพียงแต่เรายังไม่ได้ตั้งใจมองหา หรือยังไม่ได้มอบโอกาสให้เขาได้แสดงฝีมืออย่างเต็มที่

การมองเห็นศักยภาพในตัวคน ไม่ใช่แค่การมองหา “คนเก่ง” ที่มีวุฒิการศึกษาดี หรือมีประสบการณ์ตรงเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการมองให้ทะลุไปถึง “คุณสมบัติภายใน” เช่น ความมุ่งมั่น ความรับผิดชอบ ไหวพริบปฏิภาณ ความสามารถในการแก้ปัญหา หรือแม้แต่ความกล้าที่จะลงมือทำในสิ่งที่ถูกต้อง

เริ่มต้นจากการ “ตั้งใจ” มองหา และ “เปิดโอกาส”

ผมเคยอ่านเรื่องของชายคนหนึ่งที่เดินป่ามาสามสิบปีไม่เคยเจอหัวลูกศรอินเดียนแดงเลยสักอัน จนวันหนึ่งเขาเริ่ม “ตั้งใจ” คิดว่าจะต้องหาให้เจอ พอเขาก้าวออกจากบ้าน เขาก็เจอหัวลูกศรทันที และหลังจากนั้นก็เก็บได้เป็นจำนวนมาก

คนเก่งและศักยภาพรอบตัวเราก็เช่นกันครับ หากเราไม่เคยตั้งใจมองหา เราก็อาจจะมองข้ามไปตลอดชีวิต แต่ถ้าเราตั้งใจมองหาความสามารถในตัวลูกน้อง เพื่อนร่วมงาน หรือแม้แต่ลูกหลาน เราจะเริ่มเห็นสิ่งที่เมื่อก่อนเรามองไม่เห็น หรือมองข้ามไป

ลองเปลี่ยนจากการบ่นว่า “หาคนดีไม่ได้” มาเป็นการถามตัวเองว่า “เราได้เปิดโอกาสให้ใครได้แสดงฝีมืออย่างเต็มที่หรือยัง”

• **ให้เครดิตและกำลังใจ:** แทนที่จะรอจับผิด ลองให้เครดิตและกำลังใจคนที่ลงมือทำ แม้ว่าผลลัพธ์จะยังไม่สมบูรณ์แบบ
• **วางเงื่อนไขและมอบความรับผิดชอบ:** ลองมอบหมายงานที่ท้าทาย หรือให้รับผิดชอบในส่วนที่สำคัญ เพื่อดูว่าใครจะโดดเด่นขึ้นมา และใครจะสามารถเรียนรู้และเติบโตจากความท้าทายนั้นได้
• **เป็นผู้ฟังที่ดี:** บางครั้งการรับฟังความคิดเห็นหรือข้อเสนอแนะจากคนรอบข้างอย่างเปิดใจ ก็เป็นหนทางที่ช่วยให้เราค้นพบแนวคิดใหม่ๆ หรือศักยภาพที่ซ่อนอยู่ได้
• **สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการแสดงออก:** องค์กรหรือกลุ่มคนที่ประสบความสำเร็จ มักจะมีวัฒนธรรมที่ส่งเสริมให้คนกล้าคิด กล้าทำ และกล้าแสดงออก ซึ่งจะช่วยให้ศักยภาพของแต่ละคนเปล่งประกายออกมาได้ง่ายขึ้น

คนที่ยิ่งใหญ่ในประวัติศาสตร์ ไม่ใช่คนที่เก่งที่สุดเสมอไป แต่มักเป็นคนที่รู้จักดึงคนเก่งและคนมีศักยภาพมาอยู่ถูกที่ถูกงาน ซึ่งความสามารถนี้เองที่ทำให้พวกเขาสามารถสร้างผลงานที่ยิ่งใหญ่เกินตัวไปได้มาก

บทสรุป: คุณค่าที่อยู่ตรงหน้า

องค์กรจะไปได้ไกลแค่ไหน ความก้าวหน้าในชีวิตส่วนตัวจะก้าวไปได้ถึงระดับใด ส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับว่า “เรามองคนออกแค่ไหน” ความสามารถในการมองเห็นคุณค่า ศักยภาพ และความดีงามในตัวผู้อื่น เป็นทักษะที่มีคนแข่งขันน้อยมาก ใครที่ฝึกฝนและพัฒนาทักษะนี้ได้ก่อน ย่อมได้เปรียบในทุกๆ ด้าน

วันนี้ ลองมองคนรอบตัวด้วยสายตาใหม่ ด้วยความตั้งใจที่จะมองหาศักยภาพที่ซ่อนอยู่ ถามตัวเองว่า ในตัวเขาคนนี้ มีความสามารถอะไรที่เรายังไม่เคยเปิดโอกาสให้ได้ใช้ หรือยังไม่เคยให้ความสำคัญ บางที “ขุมทรัพย์” ที่เราตามหา อาจนั่งอยู่ตรงหน้าเรามาตลอด เพียงแต่เรายังไม่เคยหยิบยื่นโอกาส หรือให้ความสนใจอย่างแท้จริงเท่านั้นเอง

หวังว่าข้อคิดนี้จะเป็นประโยชน์และสร้างแรงบันดาลใจให้ทุกท่านนะครับ ขอให้มีความสุขกับการค้นพบสิ่งดีๆ ในคนรอบข้างครับ